Energetikadan yeni təhlükəsizlik arxitekturasına qədər: İlham Əliyevin Avropa Siyasi Birliyinin Dublin sammitində iştirakının yekunları

2026-cı il noyabrın 12-də Dublində “Avropa – güclü, təhlükəsiz və qarşılıqlı bağlı” devizi altında başa çatan Avropa Siyasi Birliyinin (ASB) 9-cu sammiti 50-yə yaxın dövlət və hökumət başçısını bir araya gətirib. Regional və beynəlxalq müşahidəçilərin, o cümlədən Euronews və CBC TV Azerbaijan kanallarının qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin forumda iştirakı Bakının avropalı tərəfdaşlarla münasibətlərinin ənənəvi enerji tərəfdaşlığından çoxşaxəli strateji qarşılıqlı fəaliyyətə doğru keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçidinin nümayişi olub.
Böyük Britaniya ilə münasibətlərdə strateji dönüş
Səfərin mərkəzi hadisələrindən biri İlham Əliyevin Böyük Britaniyanın Baş naziri ilə görüşünün yekunlarına dair Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin imzalanması olub. Vestnik Kavkaza nəşrinin analitiklərinin qiymətləndirmələrinə görə, bu sənəd Londonun otuz ildən artıqdır ki, ən böyük Avropa investoru olaraq qaldığı neft-qaz sektorunun hüdudlarından çox kənara çıxaraq ikitərəfli əlaqələri yeni səviyyəyə qaldırır.
Bəyannamə müdafiə və təhlükəsizlik, yüksək və rəqəmsal texnologiyalar, bərpa olunan enerji sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini, eləcə də nəqliyyat-logistika layihələrinin və Orta Dəhlizin inkişafını əhatə edir.
Enerji gündəliyi və “yaşıl” dəhlizlər
Sammitin Avropanın rəqabətqabiliyyətliliyi, innovasiyalar və əlçatan enerjiyə həsr olunmuş dəyirmi masasında İlham Əliyev alternativ enerji mənbələrinin artan roluna və Avropa İttifaqı ilə strateji tərəfdaşlığa diqqət çəkib. Avropa paytaxtlarının Azərbaycanın resurslarına və infrastrukturuna marağını forum çərçivəsində keçirilən bir sıra intensiv ikitərəfli danışıqlar da təsdiqləyib:
Qaz tədarükünün genişləndirilməsi. Bolqarıstanın Baş naziri Rumen Radev və Xorvatiyanın Baş naziri Andrey Plenkoviç ölkələrinin enerji təchizatını şaxələndirmək məqsədilə Azərbaycan qazının idxal həcmlərini artırmaqda maraqlı olduqlarını bildiriblər.
İnfrastrukturun modernləşdirilməsi. Yunanıstanın Baş naziri Kiriakos Mitsotakis ilə görüşdə Cənub Qaz Dəhlizinin və Trans-Adriatik Boru Kəmərinin (TAP) inkişafı müzakirə edilib.
“Yaşıl” enerji və yeni bazarlar. Bolqarıstan rəhbərliyi ilə Azərbaycan — Gürcüstan — Türkiyə — Bolqarıstan marşrutu üzrə “yaşıl” enerji dəhlizi layihəsinin irəlilədilməsi, Moldova Prezidenti Maya Sandu və Çexiyanın Baş naziri Andrey Babiş ilə isə enerji təhlükəsizliyinin və ticari-iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi tədbirləri müzakirə olunub.
Sülh prosesinin irəlilədilməsi və TRIPP layihəsi
Dublin gündəliyinin mühüm istiqamətlərindən biri 2025-ci ilin avqustunda Vaşinqton bəyannaməsi ilə təsbit olunmuş dialoqu davam etdirən İlham Əliyevlə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında aparılan danışıqlar olub. Liderlər sərhədlərin delimitasiyasını, elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsini və regional kommunikasiyaların praktiki bərpasını müzakirə ediblər:
Tranzitin inkişafı. Tərəflər normallaşma üzrə praktiki addımları müsbət qiymətləndirərək, 2025-ci ilin noyabrından bəri Azərbaycan ərazisindən Ermənistana 105 min ton yükün daşındığını qeyd ediblər.
 TRIPP marşrutunun reallaşdırılması. Avrasiya nəqliyyat əlaqələrinin mühüm həlqəsinə çevrilməsi nəzərdə tutulan “Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu” (TRIPP) layihəsinin dəmir yolu və avtomobil yolu sahələrinin layihələndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilib.
Müstəqil kurs və 2028-ci il sammitinin perspektivləri
APA ekspertlərinin qeyd etdiyi kimi, Dublin sammitində Bakı çoxvektorlu və müstəqil xarici siyasətə sadiqliyini bir daha təsdiqləyib. Azərbaycan forumun bir sıra yekun sənədlərinə, o cümlədən Avropa təhlükəsizliyi üzrə anti-Rusiya ifadələrinin yer aldığı bəyannaməyə qoşulmaqdan çəkinərək bütün regional oyunçularla münasibətlərdə balansı qoruyub saxlayıb.
Bununla yanaşı, Aİ institutları ilə dialoq dərinləşməkdə davam edir: Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koşta İlham Əliyevi Brüsselə səfərə dəvət edib. Ölkə diplomatiyası üçün strateji yekunlardan biri də Bakının forumun gələcək ev sahibi statusunun təsbit edilməsidir-ASB sammiti çərçivəsində Avropa liderlərinin görüşü 2028-ci ildə Azərbaycan paytaxtında keçiriləcək.

Bakuinform.az