Azərbaycan brendi ASAN xidmət dünya əhalisinin 10% - i arasında ixrac olunur

 Azərbaycanın dövlət xidmətləri sahəsindəki milli brendi olan “ASAN xidmət” qlobal miqyasda böyük bir sıçrayış edərək dünya əhalisinin təxminən 10%-ni əhatə etmiş və 50-dən çox ölkədə 800 milyondan artıq insana mütərəqqi xidmətlər təqdim etmişdir. Bakıda lokal bir antikorrupsiya islahatı kimi başlayan bu layihə, bu gün BMT tərəfindən şəffaflıq etalonu kimi tanınır və dünyanın müxtəlif ölkələrinə ixrac olunur.

 Bakı təşəbbüsündən BMT mükafatına qədər

 “ASAN xidmət”in uğur hekayəsi 2012-ci ilin iyul ayında Azərbaycanda başlamışdır. Prezident İlham Əliyevin Fərmanı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyi təsis edilmişdir. İslahatın əsas məqsədi sənədləşmə proseslərində bürokratiyanın, rüşvətxorluğun və vaxt itkisinin tamamilə aradan qaldırılması idi. Azərbaycan dilindəki “asan” sözü bu sistemin əsasını təşkil edən “vahid pəncərə” konsepsiyasını mükəmməl şəkildə əks etdirir.
 * Dekabr 2012: Bakıda müxtəlif nazirliklərin xidmətlərini vahid məkanda birləşdirən ilk pilot mərkəz açıldı.
 * İş prinsipi: Vətəndaşlar növbəsiz və vasitəçisiz, rahat bir şəraitdə şəxsiyyət vəsiqəsi, sürücülük vəsiqəsi və kommersiya sənədlərini rəsmiləşdirmək imkanı qazandılar.
 * BMT tərəfindən tanınma: 2015-ci ildə dövlət sektorunun köklü şəkildə transformasiyasına görə Azərbaycan modeli Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dövlət Qulluğu Mükafatına (UN Public Service Award) layiq görüldü.

 Beynəlxalq coğrafiya: ASAN təcrübəsini kimlər tətbiq edir?

İslahatın ölkə daxilindəki uğuru beynəlxalq birliyin diqqətini cəlb etdi. Dövlət Agentliyinin rəsmi məlumatlarına görə, hazırda 52 ölkə bu modeli fəal şəkildə öyrənir, “vahid pəncərə” konsepsiyası və xidmət standartları isə artıq bir neçə qitədə uğurla tətbiq olunur.
Azərbaycan təcrübəsini uğurla mənimsəyən və uyğunlaşdıran ölkələrin bariz nümunələri:
* Özbəkistan və Əfqanıstan: Bakı standartlarına uyğun dövlət xidmətləri mərkəzləri şəbəkəsini qurublar.
* İndoneziya və Pakistan: Çoxmilyonlu əhali ilə işin optimallaşdırılması məqsədilə bu modeli uğurla fəaliyyətə daxil ediblər.
* Uqanda və Efiopiya: Şərqi Afrikada analoji xidmət şəbəkələrinin qurulması üçün ASAN standartlarından fəal şəkildə istifadə edirlər. Xüsusilə Efiopiyada bu bazada 100-dən çox mərkəzi əhatə edən milli MESOB modeli yaradılmışdır.
* Artan maraq: İraq, Qambiya, Mərakeş, Mozambik və Burkina-Faso kimi ölkələrin nümayəndə heyətləri dövlət sektorunda Azərbaycanın bu nailiyyətlərini birbaşa idxal etməkdə rəsmi olaraq maraqlı olduqlarını bildiriblər.

Rəqəmsal ekosistem: e-Gov, ABAD və innovasiyalar

Müasir ASAN təkcə fiziki ofislərdən ibarət deyil, həm də tam rəqəmsal və sosial ekosistemdir. Azərbaycan dövlət xidmətlərinin göstərilməsini bu gün beynəlxalq arenada da təqdim olunan əsas daxili alt sistemlər vasitəsilə transformasiya etmişdir:
1. Elektron Hökumət (e-Gov): Yüzlərlə dövlət tranzaksiyasını onlayn formata keçirməyə imkan verən innovativ platformadır. Dövlət ödənişləri sistemi ASAN Pay, viza platforması ASAN Visa və təhlükəsiz mobil rəqəmsal imza olan Asan Imza kimi inteqrasiyalar sayəsində vətəndaşlar sənədləri məsafədən imzalaya və rüsumları onlayn ödəyə bilirlər.
2. ABAD xidməti (Ailə Biznesinə Asan Dəstək): Regionlarda kiçik sahibkarlıq və fermer təsərrüfatlarının dəstəklənməsi üçün yaradılmış publik hüquqi şəxsdir. ABAD "istehsaldan piştaxtayadək" bütün tsikli öz üzərinə götürür — fermerləri avadanlıqla təmin edir, brendinq, dizayn, sertifikatlaşdırma, marketinq işlərində köməklik göstərir və məhsulların ixtisaslaşdırılmış etno-butiklərdə və iri ticarət şəbəkələrində satışını təşkil edir.
3. INNOLAND və AI Hub: Ekosistemin strukturuna startapları dəstəkləyən INNOLAND İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzi, həmçinin gənc tərtibatçıların süni intellekt həllərini birbaşa dövlət idarəçiliyinə daxil edən ASAN AI Hub platforması daxildir.

Planetin 10%-i: Bakı brifinqinin göstəriciləri

Bakıda keçiriləcək növbəti beynəlxalq ASAN xidmət və BMT müştərək sammiti ərəfəsində Dövlət Agentliyinin Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri Məhəmmədəli Xudaverdiyev modelin qlobal əhatə dairəsinin əsas göstəricilərini açıqlayıb:

Effektivlik göstəricisi    Qlobal tətbiq miqyası
İxrac coğrafiyası    50-dən çox ölkə Azərbaycan təcrübəsini uğurla uyğunlaşdırıb
İnfrastruktur    Dünyada 600-dən çox mərkəz ASAN standartları ilə işləyir
Benefisiarların sayı    800 milyondan çox vətəndaş bu sistem vasitəsilə xidmət alır
Planetdəki payı    Dünya əhalisinin təxminən 10%-i ASAN ekosistemindən yararlanır

Geniş beynəlxalq etiraf Bakıda hazırlanan bu intellektual məhsulun Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olmaq üçün BMT-nin effektiv alətinə çevrildiyini sübut edir və dövlətlərə “heç kimi geridə qoymamaq” fundamental humanitar prinsipini reallaşdırmağa kömək edir.