Nobel Mükafatı 2026: Əsas Laureatlar və Kəşflər
2026-cı ilin Nobel Həftəsi, hər kateqoriya üzrə rekord həcmdə — 12 milyon İsveç kronu məbləğində mükafat fondu ilə bəşəriyyətə ən mühüm elmi nailiyyətləri təqdim etdi.
Fiziologiya və ya Tibb: Karl Daysserot, Peter Heqemann və Georq Nagel optogenetika sahəsindəki fundamental kəşflərinə görə layiq görülüblər. Alimlər işıqla idarə olunan ion kanallarını kəşf edərək, neyronların aktivliyini işıq şüaları ilə idarə etməyi bacarıblar. Bu, Parkinson və Altsheymer kimi xəstəliklərin invaziv müdaxilə olmadan müalicəsində yeni üfüqlər açır.
* Fizika: Astrofizik Frensis Halzen Antarktidadakı IceCube Neytrino Rəsədxanasının yaradılmasındakı müstəsna xidmətlərinə görə mükafatlandırılıb. O, kainatın ən uzaq nöqtələrindən gələn "kabus hissəcikləri" — yüksək enerjili neytrinoları qeydə almaqla kosmosun öyrənilməsi üçün tamamilə yeni alət yaradıb.
* Kimya: Anri Kaqan və asimmetrik üzvi sintez sahəsində qeyri-xətti effektlər və avtokataliz kəşflərinə görə qalib elan ediliblər. Onlar molekulların güzgü simmetriyası tapmacasını həll edərək, əczaçılıqda təhlükəli qatışıqları olmayan tam təhlükəsiz dərmanların istehsalına yol açıblar.
* Ədəbiyyat: Kanadalı şairə və esseist Enn Karson klassik ənənələrlə dialoq şəklində müasir ədəbiyyat üçün yeni formalar yaradan cəsarətli və yaradıcı əsərlərinə görə mükafata layiq görülüb.
* Sülh Mükafatı: Cənubi Afrikalı hüquqşünas və BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə keçmiş Ali Komissarı Navanetem (Navi) Pillay beynəlxalq hüququn inkişafı, müharibə cinayətləri və soyqırımı cəzalandırmaq uğrunda apardığı mübarizəyə görə layiq görülüb.
Bakuinform.az
